bal - Türk Filmi

TÜRKAN ŞORAY28 haziran 1945'de istanbul da doğdu. babası halit şoray devlet demir yollarında memur, annesi ev hanımıydı. maddi imkanların kısıtlı olduğu bir ailede dünyaya geldi. öğrenimine rami taş mektebinde başladı fakat devamlı mahalle değiştirdiklerinden, eğitimini 1956 da feriköy ilkokulunda tamamladı.

1954 te meliha ve halit şoray çifti boşanır. çocuklar annede kalır. karagümrük sarmaşık sokak a taşınırlar. burada ev sahiplerinin kızı emel yıldız'la tanışır, onun sayesinde de yeşilçam a adım atar. bir gün onunla beraber film setine gider ve böylece tanınmış yeşilçam sokağı na adımını atmış olur. şoray o dönemde on beş yaşındadır. emel yıldız, o sıra köyde bir kız sevdim adlı filmin başrolünde oynayacaktır. bir gün filmin setine şoray'ı da götürür. kenarda bir yerde otururken türker inanoğlunun dikkatini çeker. şoray la tanıştırılır. inanoğlu başrol için türkan şoray ın daha ideal olacağına karar verir. şoray ın yeşilçam a girişi de böylece gerçekleşir.

bir yıldızın doğuşu (1960 lar)
türkan şoray bu filmin peşinden yeni yeni teklifler almaya başlar. çevirdiği filmlerle, özelikle magazin basının dikkatini çeker ve ilk kez, dönemin ün yapmış haftalık popüler dergilerinden sinema ya kapak olur (15 mart 1961, s. 18). ardından artist, büyük gazete ve ses dergilerine..

1960 yıllarla birlikte şoray ın başarı grafiği de yükseliyordu. artık yaşamında herşey değişmekteydi ve bu değişiklik sosyal durumdan fiziğine kadar her şeyine yansıyordu. erkeklerden gördüğü ilgi ve artan seyirci alakası ona güven kazandırıyordu. artık kararsızlıktan kurtulup kadınlığa adım atıyordu. artık daha şuh biri halini alacaktır. bu değişimiyle gerek yeşilçam çevrelerinde gerek seyircisi arasında büyük bir etki gücüne sahip olur.

ilk önemli aşama
acı hayat türkan şoray ın sinema hayatındaki ilk dönüm noktasıdır. otobüs yolcuları ile bu dönüm noktasının ilk kıpırtılarına veren şoray acı hayat la ilk önemli aşamasını da geçer. bu filmindeki rolü diğerlerine göre daha tutarlı, tip olarak da gerçeğe daha yakındır. film o güne kadar yapılmış en başarı gösteren, en şiirsel görüntülü bir aşk filmidir.

1963 te çevirdiği bu filmle 1964 te ı. antalya film festivalinde en iyi kadın oyuncu ödülünü alır. ayrıca acı hayat sinema yazarlar tarafından yılın filmi seçilir. artık izleyicide şoray imgesi oluşmaya başlamıştır. senaryo yazarları onun için öyküler oluşturabilir, yönetmenler filmlerini onun üstüne kurabilirler.

türkan şoray

hayatına yön veren adam
rüçhan adlı nın şoray ın hayatında önemli bir rolü vardır. onu korumuş, hep zirvede kalmasında büyük rol oynamıştır. eylül 1962 de bir film setinde tanışırlar. rüçhan adlı şoray dan tam 23 yaş büyüktür. görmüş geçirmiş bir insandı. şoray hep bir babanın şefkatinden ve sevgisinden mahrum büyümüş, bunlara ihtiyacı vardır. şoray da bu sevgi ve şefkati adlı da bulur ve 20 yılını onunla birlikte geçirir.

ilişkilerinden sonra şoray giderek süzgün bakışlı şuh bir kadın olmaktan sıyrılıp, yeni kimliğine bürünür ve 1965 lerden itibaren türk sinemasının bir numaralı kadını olur. dört büyükler arasında olup (fatma girik, hülya koçyiğit, filiz akın) en fazla o tutulmaktadır.

sultan
şoray ın sultan olmasında ve kanunlarının oluşmasında adlı nın büyük payı vardır. adlı, şoray a gönderdiği çiçek buketlerine iliştirdiği kartlarda ya da bıraktığı notlarda ona hep sultanım diye hitap eder. (canım sultanım, hanım sultan.. gibi) bunlar daha sonra basında yer alır ve dönemin tanınmış gazete ve dergilerinde yayınlanır. böylece şoray bundan böyle türk sinemasının da, halkın da sultan ı olmaya başlar.

adlı nın onun hayatındaki yeri ve üstündeki tesiri, özelikle birlikte yaşamaya başladıkları 1963 yılından itibaren önemini ve ağırlığını artırır. 1966 nın sonlarına doğru ise birbirleri ardına şoray filmleri çevrilir ve tıpkı haftalarda beyoğlu sinemalarında vizyona girince durum bir müddet için aleyhine gelişir. aynı haftalarda oynayan şoray lı filmler adeta birbirlerini vurur. şoray ın böyle bir yanlışa kurban gitmesinin sebebi tıpkı yıl içerisinde çok sayıda film çevirmesi ve oynadığı filmlerin tıpkı hususları kapsamasıdır.

bir müddet sonra aleyhine gelişen bu tehlikeli sarsıntıyı güçlükle atlatır ve durumu lehine geliştirip fiyatına zam yapar. böylece tüm yapımcılar şoray ı kara listeye alırlar. bu karara göre ona film çevirttirmeyecek, mukavele müddeti uzatılmayacak, sinema salonlarında da filmleri gösterilmeyecektir. o bundan böyle akün, acar, arzu, duru film.... gibi büyük şirketlerin de kara listesindedir. aleyhine gelişen bütün olaylardan sonra şoray kendine bir savunma politikası bulur ve yapımcıların karşısına aldığı bazı kararlarla çıkıp, bu kararlardan da taviz vermeyecektir. böylece şoray kanunları oluşur.

şoray kanunları
1) türkan şoray film senaryolarını film çekim tarihinden en az bir ay önce beğenir.
2) türkan şoray, senaryoyu beğenmediği takdirde yeni senaryo verilecektir.
3) her senaryoda beğendi mutabakatı şarttır.
4) filmde öpüşme ve açık sahneden olmayacaktır.
5) filmdeki modern kıyafetler türkan şoray a tarihsel olanlar ise şirkete ilişkindir.
6) film çekimi istanbul dahili olup türkan şoray istanbul dışına çıkamaz.
7) çalışma saatleri sabah 8 ile akşam 19 arasıdır.
8) pazar günleri türkan şoray çalışmaz.
9) türkan şoray adı jenerik, afiş ilan ve sinema fenerlerinde başta ve tek olarak yazılacaktır.
10) filmin her oynadığı yerde 9. madde uygulanacaktır.
11) filmlerin seslendirilmesinde türkan şoray ın sesi için kendi mutabakatı şarttır.
12) şirket filmi kendi hesabına çeker. eğer başka şirketle ortak yapıma gidilirse türkan şoray ın mutabakatı şarttır.
13) film renkli ise türkan şoray ın mutabakatı ile çekim günleri uzayabilir.
14) çekilecek filmin rejisörü ve baş erkek oyuncusu için türkan şoray ın mutabakatı şarttır.
15) bu şartlara riayet etmeyen film şirketi 100 bin lira ödemeyi taahhüt eder.
16) ihtilaf vukuunda merci mahkemeleri istanbul mahkemeleridir.
17) türkan şoray şirketlerden film başına 60 bin lira alır.
18) türkan şoray mecburi gecikmeleri 10 günden fazla beklemez.

dönemine göre bu olabildiğince ağır şartlar, 1967 de son halini alıp yazılı bir metne dönüştürülür. türkan ın tanınmış ve gişe geliri öylesine yüksektir ki, hiçbir firma, yönetmen veya oyuncu ona karşı çıkamaz. türkan şoray la mukavele yapmak için birbirleriyle tekrardan yarışa girerler. bu kanunlarla rüçhan adlı, şoray ın, yeşilçam daki imajını koruma altına alır.

şoray ın sinemamızdaki yeri
1960 larda 4 büyükler saltanatı söz konusudur. fatma girik; baştan başlayarak dinamik canlı, acul, girişken kolay yılmayan, daha erkeksi, yeni hayata kültürüyle dalga geçen, alt kültüre yakın bir tip, filiz akın; daha modern, toplumun batı ya dönük yüzüydü. o ince sarışın ve kırılgan kişiliğiyle halk kızlarını oynasa da pek inandırıcı olmayacak, daha çok zengin kızlarını, burjuva güllerini temsil ederek bir miktar değişik bir alana geçecekti. hülya koçyiğit, geniş bir canlandırma yelpazesi ve çok değişik kimliklere bürünme kabiliyeti olan, her sınıfa ilişkin olabilen, kibar evin kızı.

türkan şoray ise; hoş, alımlı, çekici bir kadın kişiliği yaratacak ve bunu hem güldürü, hem dramda tıpkı başarıyla sürdürecekti. sosyal kökenler itibarıyla bir uçtan öbürüne, bir kutuptan diğerine kolaylıkla gidip gelebilecekti. türk toplumu, sanatçının halk kızı veya burjuva dilberi tiplemelerini tıpkı ilgiyle kabul edecekti.

tip olarak da türk kadınını yansıtmaktadır. türk sinemasının en hoş resim veren kadın oyuncusudur. sinemasal açıdan zengin, seyirciyi çarpan bir görüntüsü vardır. halkın içerisinde gelmesi zor koşullarda büyümesi onu halka daha yakın kılacaktır. türk sinemasında hiçbir kadın oyuncu onun gibi etrafında yaygın bir etkinliğe sahip olmamıştır. güzelliği hep abartılıdır ama sıcaklığı da tartışılmaz.

bu özellikleriyle sinemamızda değişik bir yer açar. diğer kadın sanatçılara örnek olmuş, uygulamalarıyla da takip edilmiştir. sinemada en yüksek fiyata sahip oyuncu oluşu, en fazla aşık olunan kadın oluşu, kendine has yasaklar koyuşu, her rolün altından başarıyla kalkması, değişik güzelliği, sıcaklığı, bir sultan, bir efsane oluşuyla ve diğer yönleriyle sinemadaki yerini de belirlemiştir.

1970 ler, şoray, sinema ve toplum
şoray, değişir gözüken bir şeylere rağmen, 1970 lerin başlarında da sinema siyasetini derhal hemen aynen sürdürür. yılda yine 10-12 film yapar. ünlü yazarların eserlerine el atılır fakat başarı gösteren olunmaz. sultan gelin, cemo gibi yarım başarılar elde edilirken, vukuat var, asiye nasıl kurtulur gibi filmler fiyaskoyla sonuçlanır. ünlü yönetmenlerle (atıf yılmaz, osman seden, halit refiğ.. ) çalışmak da pek bir şey değiştirmez.

70 lerin başında yine zirvede gözükmektedir. fakat o bundan böyle daha farklı, daha değişik birşey arama çabasındadır. 1972 yılında mesleki yaşamında yeni bir dönem açılır. film sayısını ciddi anlamda azaltır. bu yıla iki filmi damgasını vuracaktır. biri cemo dur. bu filmin çekimlerinde şoray attan düşer ve felç olma tehlikesiyle karşı karşıya kalır. olay, filme iyi bir reklam aracı olur. asıl büyük tepkilere yol açan olay ise bir diğer filmi dönüş tür. çünkü şoray ın yönetmenlik denemesi yaptığı ilk filmdir. şoray pekçok çevrenin eleştirisine maruz kalır. filmin başarı gösteren olmayacağı düşünülür, fakat beklenenin aksine dikkat çeker ve başarı gösteren olur. şoray, eleştirmenlerin, sinema uzmanlarının ve de ciddi basın ın dikkatini çeker. film yılın en büyük iş yapan filmi olur. şoray a daha önce yüz çevirenler, bu kez onu sahiplenirler. ayrıca dönüş 1973 te moskova film festivali nde özel bir ödül alır. azap ta (1973) ikinci yönetmenlik denemesini gerçekleştirir fakat bu filmde başarı gösteren olamaz.

70 lerin başlarında o hepsi birbirlerinin tıpkı, en azından benzeri dram veya komedilerden daha kişilikli, daha gerçekçi filmlere doğru kaymasında, belki yıllardır müddet gelen aklı başında, sorumlu ve olabildiğince poltize bir eleştirinin katkısı olmuştur. ama esas neden, türk toplumunun o yıllardaki genel havasıdır. artık sinema da o uzun yıllar sürdürdüğü pembe rüyadan uyanıyordu. yönetmenler ilk defa gerçekçi hususlara el atmakta, anadolu bozkırlarında mekan bakmakta, köylü bayanların dramını keşfetmektedirler. başta türkan şoray ve diğer tanınmış starlar, gerçekten yaşamış ve yaşayan kadın portreleri çizmeye başlarlar. konfeksiyon usulü yapılan filmlerin yerini daha gerçekçi hususlar, daha kapsamlı yaklaşımlar, daha bütüncül çabalar alır. artık her film ayrı bir proje olup, çok daha dikkatle üstünde durulacaktır. 76 da 3. şoray yönetmenliği ürünü olan bodrum hakimi ni çeker ve tekrardan sahnededir. yerini tekrardan sağlamlaştırmıştır. 1977 de en hoş filmlerinden biri olan selvi boylum al yazmalım da oynar. bu filmle şoray a en iyi kadın oyuncu ödülü gelir.

1980 ler ve sonrası şoray, toplum ve sinema
bu hızlı dönemden sonra şoray bir müddet setlerden uzak kalır. 80 de film yapmaz. 1981 de ise son yönetmenlik ürünü olan yılanı öldürseler ile geri döner. bu arada halk sinemaya gitmeyi reddeder. artık yeni bir kuşak, yeni yönetmenler, yeni bir anlayış doğuyordu. (ve 80 li 90 lı yıllar boyunca şoray da bir çok yeni yönetmene destek verdi. ) 1980 lerle bağımsız sinemanın önü açılır. 80 lerde sinemamız bundan böyle daha aydın, daha incelmiş ürünler, büyük kentin orta sınıflarına dönük hikayeler vermeye başlayan daha özel bir alan olmaya doğru gidecektir.

1983 te şarkıcı ve türkücülerin oynadığı arabesk ağırlıklı filmler türk sinemasındaki yerini ne kadar korumaya çalışsa da, kadın dünyalarını sorgulayan kadın filmleri öne çıkmaya başlayacaktır. değişen şartlar ve yaşanan ekonomik krizler nedeniyle 1980-86 yıllarında ikişer filmle yetinmek zorunda kalan türkan şoray 1987 de bu sayıyı dörde çıkarır.

80 li yıllar şoray ın hem mesleğinde hem de özel yaşamında önemli değişikliklere sahne olacaktır. şoray kanunları yıkılacak, oynadığı mine adlı filmiyle kadın filmleri akımını da açacaktır. özel yaşamında ise yirmi yılını feda ettiği rüçhan adlı yı 1983 te terk edecek, tıpkı yıl sinema ve tiyatro sanatçısı cihan ünal ile evlenecektir. 84 te annesini kaybedecek ve bir müddet sonra kızı yağmur dünyaya gelecektir. şoray ünal çifti beraber birkaç filmde beraber oynarlar fakat filmler beklenen işi yapmaz. 87 de çift ayrılır. 90 lı yılları da birkaç filmle kapatır şoray. 94 te babasını, 95 te de büyük aşkı rüçhan adlı yı kaybeder. bu yıllarda seyircisinin karşısına birkaç dizi filmle gelir. 2000 yılında çevirdiği ikinci bahar adlı dizi ise diğerlerinden çok değişik bir yere sahip olacaktır. ayrıca türkan şoray türkiye eğitiminede katkıda bulunmuştur. 1973 yılında yaptırmış olduğu ilköğretim okulu ıstanbul'un hisarüstü semtinde yer almaktadır.

aldığı ödüller
- 1964 ı. antalya film festivali. acı hayat la en başarı gösteren kadın oyuncu. (altın portakal)
- 1968 5. antalya film festivali: vesikalı yarim le en başarı gösteren kadın oyuncu. (altın portakal)
- 1969 ekspress gazetesi: halk oyu ile yılın kadın artisti
- 1971 ekspress gazetesi: halk oyu ile yılın kadın artisti.
- 1973 5. adana film festivali: mahpus la en başarı gösteren kadın oyuncu. (altın koza)
- moskova film şenliği (rusya): dönüş le özel ödül.
- ankara gazeticiler cemiyeti: yılın artisti
- kelebek gazetesi: halk oyu ile yılın kadın sanatçısı.
- kıbrıs gazeteciler cemiyeti: yılın sanatçısı
- tercüman gazetesi: halk oyu ile en iyi sanatçı
- izmir kadınlar birliği: dönüş le en iyi kadın oyuncu.
- 1978 taşkent film şenliği: selvi boylum al yazmalım la uluslarası aytmatov kulübü nün geleneksel ödülü.
- 1987 27. antalya film festivali: hayallerim, aşkın ve sen deki yorumuyla en iyi kadın oyuncu. (altın portkal)
- 1990 2. izmir film festiali: altın artemis onur ödülü.
- 1992 8. bastia akdeniz sinemaları festiali soğuktu ve yağmur çiseliyordu daki yorumuyla en iyi kadın oyuncu.
- 1994 6. ankara film festivali: emek ödülü.
- 31. antalya film festivali: bir aşk uğruna daki yorumuyla en iyi kadın oyuncu. (altın portakal)
- 1996 15. uluslararası istanbul film festivali: sinema onur ödülü
- magazin gazeticiler derneği 4. altın objektif ödülü, onur ödülü.
- 1999 roma film festiali: büyük ödül
- 2. uçan süpürge kadın filmleri festivali: kadın yönetmen ödülü.
- 2000 marmara üniversitesi iletişim fakültesi: zirvedekiler 2000 ödülü
- 31. antalya film festivali: bir aşk uğruna daki yorumuyla en iyi kadın oyuncu. (altın portakal)
- 2001 sakıp sabancı türk kalp vakfı: ikinci bahar dizisiyle iyi kalp ödülü.
- 2001 istanbul üniversitesi iletişim fakültesi-tekofaks panasonic: ikinci bahar dizisindeki rolüyle 2000 yılının başarı gösteren iletişimci ödülü.
- akademi istanbul: yılın en başarı gösteren sanatçısı ödülü.

filmografisi
1960: köyde bir kız sevdim, aşk rüzgarı, güzeller resmi geçidi, utanmaz adam
1961: afacan, aşk ve yumruk, dikenli gül, gönülden gönüle, hatırla sevgilim, kaderin önüne geçilmez, kardeş uğruna, melekler şahidimdir, otobüs yolcuları, sevimli haydut, siyah melek
1962: acı hayat, allah seviniz dedi, aşk yarışı, bardaktaki adam, billur köşk, bizde arkadaş mıyız, dikmenyıldızı, kırmızı karanfiller, lekeli kadın, ne şeker şey, ümitler kırılınca, zorlu damat
1963: acı aşk, ayşecik canımın içi, badem şekeri, beni osman öldürdü, bütün suçumuz sevmek, çalınan aşk, çapkın kız, dağlar kralı, genç kızlar, iki kocalı kadın, küçük beyin kısmeti, sayın bayan
1964: adanalı tayfur kardeşler, anasının kuzusu, bomba gibi kız, bücür, fıstık gibi maşallah, gençlik rüzgarı, gözleri ömre bedel, kader9 kapıyı çaldı, kızgın delikanlı, macera kadını, mualla, öksüz kız, yılların ardından
1965: ekmekçi kadın, elveda sevgilim, garip bir izdivaç, hayatımın kadını, komşunun tavuğu, sana layık değilim, seven kadın unutmaz, siyah gözler, sürtük, vahşi gelin, veda busesi
1966: akşam güneşi, altın küpeler, anaların günahı, çalıkuşu, çamaşırcı güzeli, düğün gecesi, el kızı, eli maşalı, günahkar kadın, karanfilli kadın, kenarın dilberi, meleklerin intikamı, meyhanenin gülü, siyah gül
1967: ağlayan kadın, ana, ayrılsak da beraberiz, bir dağ masalı, her zaman kalbimdesin, kara duvaklı gelin, kelepçeli melek, ölümsüz kadın, sinekli bakkal, tapılacak kadın
1968: abbase sultan, ağla gözlerim, artı sevmeyeceğim, aşk eski bir yalan, ayşem, dünyanın en güzel kadını, kadın değil baş belası, kadın intikamı, kadın severse, kahveci güzeli, vesikalı yarim
1969: aşk mabudesi, ateşli çingene, bana derler fosforlu, buruk acı, fosforlu cevriye, günah bende mi, köle olayım, sana dönmeyeceğim, seninle ölmek istiyorum, son bahar rüzgarları
1970: ağlayan melek, arım balım peteğim, birleşen yollar, buğulu gözler, bülbül yuvası, hayatım sana feda, herkesin sevgilisi, kara gözlüm, mağrur kadın, mazi kalbimde yaradır, merhamet, tatlı meleğim
1971: ateş parçası, bir genç kızın romanı, bir kadın kayboldu, gelin çiçeği, gülüm dalım çiçeğim, güllü, mavi eşarp, melek mi, şeytan mı, sevmek ve ölmek zamanı, unutulan kadın, yedi kocalı hürmüz
1972: cemo, çile, dönüş, sisli hatıralar, vukat var, zulüm
1973: asiye nasıl kurtulur, azap, dert bende, gazi kadın, güllü geliyor güllü, mahpus, namus borcu, sultan gelin, yalancı
1974: açlık, bal kız-şenlik var, çılgınlar, yüreğimde yare var
1975: acele koca aranıyor
1976: bodrum hakimi, deprem, devlerin aşkı
1977: baraj, dila hanım, selvi boylum al yazmalım
1978: bir aşk masalı, cevriyem, sultan, tatlı nigar
1979: hazal, küskün çiçek
1981: yılanı öldürseler
1982: mine, seni kalbime gömdüm
1983: metres, seni seviyorum
1984: bir sevgi istiyorum
1985: bir kadın bir hayat, körebe
1987: gramafon avrat, hayallerim aşkım ve sen, on kadın, rumuz gonca gül
1988: ada
1989: ölü bir deniz
1990: berdel, menekşe koyu, soğuktu ve yağmur ciseliyordu
1993: şahmaran
1995: yerçekimli aşklar
1997: nihavent mucize
2003: gönderilmemiş mektuplar
2004: mürüvvetsiz mürüvvet

diziler
1993 tatlı betüş
1996 bir aşk uğruna
2000 gözlerinde son gece
2000 ikinci bahar
2002 tatlı hayat
2006 cemile

HÜLYA KOÇYİĞİT

12 aralık 1947 yılında istanbul'da doğdu.
- www.bilgiara.com
bulgaristan göçmeni tüccar bir babanın üç kızından ilkidir. istanbul ve ankara'da ilkokula giden koçyiğit, sanat eğitimine ankara devlet konservatuarı'nın bale bölümünde başladı. orta öğretimine eski adıyla atatürk kız lisesi olan beşiktaş atatürk anadolu lisesi'ne devam ederken istanbul şehir tiyatroları'na girdi. lise öğrenimini ankara devlet konservatuarı tiyatro bölümünde devam ettirdi.

1963 yılında ilk filmi susuz yaz ile sinema hayatına başlayan hülya koçyiğit berlin film festivali'inde türk sinemasına o güne kadar verilen en büyük ödül olan altın ayı ödülünü kazandı. kültür bakanlığı'nca yurt dışında düzenlenen "türk film haftaları"'nda ülkemizi en fazla temsil etmiş sinema sanatçısıdır. halen yerli ve yabancı film festivallerinde de en fazla ödül alan bayan sanatçıdır.

o dönem fenerbahçe'de futbol oynayan selim soydan ile evlendi. bu evliliğinden gülşah adında bir kızı dünyaya gelmiştir. hülya koçyiğit'in neslişah ve aslışah adlarında iki torunu vardır.

filmleri yunanistan, iran, mısır, lübnan, cezayir gibi farklı ülkelerde gösterilmiştir. 1965-1974 arasında bütün filmleri yunanistan'da sinemalarda oynatılmıştır. "derman" 5 kıtada oynatılan, "kurbağalar" ise yabancı televizyon kurumlarına satılan ilk türk filmidir.

hülya koçyiğit, 180 kadar filmde ve 4 tv dizisinde oynamıştır. çalıştığı yönetmenlerden bazıları, lütfü akad, atıf yılmaz, şerif gören, metin erksan, orhan aksoy, memduh ün, ertem eğilmez, osman seden ve halit refiğ'dir.

1991 yılında devlet sanatçısı seçilmiştir. 1991-1992'de kurucusu olduğu so-der'e başkan seçilmiştir. bu görevi 4 yıl sürdürmüştür; halen yönetim kurulunda görev yapmaktadır.

ödülleri

yurt içinde aldığı ödüller

yılın kadın oyuncusu (turizm bakanlığı)
1964 yılın kadını (türk kadınlar birliği)
1969 altın portakal (cemile filmi ile)
1972 altın koza (zehra filmi ile)
1975 altın portakal (diyet filmi ile)
1984 altın portakal (derman filmi ile)
1990 altın portakal (karılar koğuşu filmi ile)
altın portakal yaşam boyu başarı ödülü
altın koza yaşam boyu başarı ödülü
çasot yaşam boyu başarı ödülü
istanbul film festivali onur ödülü
ankara film festivali onur ödülü
uçan süpürge film festivali onur ödülü
siyad onur ödülü

uluslararası festivallerden aldığı ödüller

1987 nantes film festivali (fransa) en başarılı kadın oyuncu - "kurbağalar" filmi ile
1988 amiens film festivali (fransa) en iyi kadın oyncu - "bez bebek" filmi ile

filmlerinin katıldığı festivaller

susuz yaz: berlin film festivali, meksika film festivali
gelin: tahran film festivali
derman: çekoslovakya karlovy film festivali, venedik film festivali, londra film festivali, nantes film festivali, şam film festivali (en büyük ödülü aldı), taşkent film festivali
kurbağalar: fransa nantes film festivali (en iyi kadın oyuncu ödülü)